|
Boya
Nedir
Boyanın Tanımı
Bir yüzey üzerinde tatbik edildiğinde, dekoratif ve
koruyucu bir tabaka (film) oluşturan kimyasal bir
malzeme olarak tanımlanabilir. Bu malzeme belli prensipler
dahilinde, formüle edilen ve bünyesinde dört esas
unsur bulunan kimyevi bir karışımdır.
Bağlayıcılar
Solvent uçması ve reaksiyon sonucu sıvı halden katı
hale dönüşen, boya filmini meydana getiren likitlerdir.
Boyaya katkısı, sertlik, sağlamlık, ve parlaklık,
yapışma, hava koşullarına ve kimyasallara dirençtir.
Bağlayıcı, boyanın temel direği olup, tipine göre,
boyaya ismini verir.
Pigmentler
Doğadan saflaştırılarak veya sentetik yollarla elde
edilen, bağlayıcı ve çözücüler içinde çözülmeyen toz
halindeki katı taneciklerdir. Boyaya sağladığı özellikler:
Renk vermesi, örtücülük, parlaklık, fiziki ve kimyasal
dayanıklılıktır.
Pigment örnekleri
Titanyum dioksit
Çinko oksit
Demir oksit
Korozyon önleyici pigmentler
Çinko kromat
Çinko fosfat
Dolgu maddeleri
Talk
Kalsit
Barit
Kimyasal katkılar
Bu grupta yer alan maddeler çok değişik özelliklerde
olan ve boyaya çok az miktarda giren kimyasallardır.
Katkı maddeleri boyanın özelliklerini iyileştirmek,
istenmeyen, olumsuz değişimleri engellemek için kullanılır.
Islatıcılar
Kurutucular
Matlaştırıcılar
Kaymak kesici
Çökme engelleyici
Köpük kesiciler
UV ışınlarından koruyucular
Optik beyazlaştırıcı
Antibakteriyeller
Çözücüler
Boyanın uçucu kısmını oluşturan kimyasal maddelerdir.
Boyanın imalatı ve tatbikatı safhasında, kullanılan
boyanın özelliklerinde değişiklik yapmadan incelten
sıvılardır.
Toluen
Ksilen
White sprit
Aseton
Su
Astarın
Önemi
Boya yapılacak yüzey yeni ise, çimento reaksiyonun
tamamlanması için beklenir (en az dört hafta) sonra
astar uygulaması yapılır ve boyaya geçilir. Daha önce
uygulanırsa boyada dökülmeler oluşur. Boyama işleminden
önce en önemli konu yüzey hazırlığıdır. Boya öncesi
kullanılması gereken astar, mutlaka üzerine uygulanacak
boyaya uygun olarak seçilmelidir.
Astarın, başlıca görevleri aşağıdaki gibidir:
Difüzyon kabiliyeti fazla olduğu için boya ile yüzey
arasında aderansı (yapışmayı) arttırır.
İnce yapısında dolayı yüzeye derinlemesine nüfus eder.
Boya filminin örtücülüğüne yardımcı olur.
Astar genellikle beyazdır, boya altına astarın sürüldüğünü
gösterir. Koyu rengi bir miktar kırar.
Altyapıda homojenlik sağlar, boyanın dalga dalga olmasını
önler.
Yüzey emiciliğini azalttığı için boya sarfiyatını
azaltır.
Astar boyacının çırağıdır, uygulama sırasındaki alttaki
hataları ustaya gösterir.
Dikkat: Kireç astarlı yüzeylere doğrudan boya sürmek
yanlış bir uygulamadır.
Kireç astar yüzeyde kuruduktan sonra toz tabakası
oluşturur, bunun üzerine sürülen boya tabakası yüzeye
tutunamayacağından zamanla dökülmelere neden olur.
Bu yüzeyleri sert bir fırçayla temizleyip, alpina
şeffaf astar yada saten alçı astarlarıyla astarlamadan
boya sürmeyin. Yüzeyi zımparalarken ve astarlarken,
kenar birleşim yerlerinde işlem yapılmayan yerlerde
boyanın yüzeye yapışmayacağını ve boyanın ilk olarak
bu noktalarda problem çıkarabileceğini unutmayın.
Beklentiler
Nelerdir ?
Boyadan beklentiler
Boya yapılacak yüzey yeni ise, çimento reaksiyonun
tamamlanması için beklenir (en az dört hafta) sonra
astar uygulaması yapılır ve boyaya geçilir. Daha önce
uygulanırsa boyada dökülmeler oluşur. Boyama işleminden
önce en önemli konu yüzey hazırlığıdır. Boya öncesi
kullanılması gereken astar, mutlaka üzerine uygulanacak
boyaya uygun olarak seçilmelidir.
Genel İlkeler
Öncelikle uygulaması yapılacak olan boyaya ilişkin
gerekli alet ve cihazların eksiksiz mevcut olması
gereklidir. Boya uygulamasında en önemli kural daima
aynı sistemde aynı markaya ait ürünler kullanılmalıdır.
Seçimine karar verilen malzemenin uygulama talimatlarına
mutlaka uyulmalıdır. Hiç bir boya kirli ve nemli yüzeylere
uygulanmamalıdır. uygulama yapılacak boya cinsine
göre yüzey hazırlanmalıdır. Varsa alt yapıdaki hatalar
giderilmelidir. İlk defa boyanacak yeni çimento sıvalı
veya brüt beton yüzeyler için en erken uygulama 3-4
hafta sonra yapılmalıdır. Bütün boyalar uygulamadan
önce ambalajında iyice uygun bir karıştırıcı ile karıştırılmalıdır.
Ahşap koruyucu, selülozik dolgu verniği ile ve epoksi
grubu ürünleri ambalajında karıştırıldıktan sonra
başka bir kaba alınarak tekrar karıştırılmalıdır.
Boyalar çok sıcak ve çok soğuk ortamlarda uygulanmalıdır.
Boyama işlemi ince katlar halinde yapılmalıdır. Boyaya
toz veya sıvı katkı yapılmamalıdır ve ambalaj üzerinde
belirtilen inceltme oranından daha fazla inceltilmemelidir.
İyi yapışma sağlamak için parlak yüzey mutlaka matlaştırılmalıdır.
Artan boyayı tekrar kullanabilmek için boyaya yüzeyini
örtecek kadar kendi inceltisinden ilave edilmeli ve
karıştırılmadan ağzı kapatılarak serin bir yerde saklanmalıdır.
İşlemlerden geçirilerek boyanmaya
hazır hale getirilen yüzeylerin kirlenmemesi için
iki kat astar uygulanır. Bu ilk kat malzeme ile yüze
boya sistemi arasında aderans köprüsü oluşturur. Ahşap
ve metallerde özle astarlar kullanılır. Anti-korozif
nitelikteki metal astarlarının yanında mineral bağlayıcı
türlerinde kullanılması alkali dirençlerinin yüksek
olmasını sağlar. İki kat (primer) sonrasında,yüzeyin
düzgün olmadığı durumlarda,astarın üzerine yoklama
şeklinde ve çelik spatül ile macun uygulanır. Büyük
çatlak,yarık ve çukurlar bir defada doldurulmayıp,
uygulama ince katlar halinde yapılır.
Macunun tamamen kurumasından sonra
zımparalanarak, ikinci kat astar çekilir. Son kat
boyalar dış koşullara dayanımı sağlamak ve görsel
etkiyi kazandırma özelliğine sahiptir. Son kat boya
olarak genelde TS 39'a uygun boyalar özel performans
gerektiren hallerde ekopsi, poliüretan, klor kauçuk
gibi bağlayıcılar kullanılır. Boya uygulamalarında
dikkat edilmesi gereken ilkeler şöyle sıralanmaktadır.
a- Bir boyama işleminde, daima ayrı
sisteme, markaya ait ürünler kullanılmalıdır. Uygulamadan
önce iyice karıştırılmalı uygun koşullarda saklanmalıdır.
Malzeme seçildikten sonra ona en uyumlu uygulama sistemi
seçilmeli ve tatbik edilmelidir.
b- Boyalar hiç bir şekilde kirli
ve nemli yüzeylere uygulanmamalı, yüzey öngörülen
tavsiye edilen biçime göre temizlenmelidir. Ön kontrol
yapılmadan boya işlemine başlanmamalıdır. Uygulamada
boya ve verniklerin fırça ile tatbikinde iz kalmamasına
özen gösterilmelidir. Uygulama genel kural gereğince
-5c sıcaklığın altında ve yüzde 80 nisbi nem oranının
üzerinde yapılmamalıdır. Yüzey yağ, küf, toz, is gibi
kirlerden arındırılmalı, boyanacak yeni sıva ve beton
yüzeylerin prizini tamamlanmış olmasına özen gösterilmelidr.
c- Ahşap elemanların, özellikle dış
doğramalarının tüm yüzeylerine montajdan önce ilk
kat astar uygulanmalıdır. Diğer malzemelerde macun
uygulama sırasına benzer olarak iki kat astardan sonra
olmalıdır. Üst üste boya yapılabilmesi için alt tabakanın
dokunma kuruluğuna gelmesi beklenmelidir.
Nasıl
Kullanılır
Boyama tatbikatları
Öncelikle uygulaması yapılacak olan boyaya ilişkin
boya tatbikatlarından en iyi neticeyi alabilmek için
uygulama yapılacak yüzey çok iyi bilinmelidir.
Ahşap yüzeyler
Rutubetli, reçineli, budaklı, küflü ve eski boyalı
olabilir.
Duvar yüzeyler
Rutubetli, tozlu, yağlı, kirli, ve eski boyalı olabilir.
Metal yüzeyler
Paslı, yağlı, kirli, ve eski boyalı olabilir.
Boyama tatbikatları
Bu durumu içeren yüzeylerde iyi bir temizlik sonrası
boyamaya geçilmelidir. İdeal boyama sistemi şu kademelerden
oluşmalıdır:
Yüzey hazırlama
Birinci kat astar
Macunlama
İkinci kat astar
Son kat tatbikatları
Uygun
Boya Seçimi
Boya satın alırken
Öncelikle, boyanacak yüzeylere uygun özellik taşıyan
bir boya seçilmeli ve yardımcı malzemeler gerekiyorsa,
bunların da yüzeye ve boyaya uygun olmasına dikkat
edilmelidir. Piyasada her kalitede tiner ve astar
vardır. Ancak, uygulamada daha iyi sonuç almak için,
kaliteli astarlar ve incelticiler kullanılmalıdır.
Boya seçerken, satın aldığınız ürünün TSE standartlarını
taşıyıp taşımadığını, üretici firmanın ISO 9001 belgesine
sahip olup olmadığını kontrol ederek karar veriniz.
İç mekanlarda, kullanacağınız rengin mekana uygun
olup olmadığını iyi düşünmeliyiz.
Renk seçimi
Renk seçerken, temelde kişisel beğeni rol oynasa
da, uygulanacak renk, mekanın özelliklerine göre belirlenir.
Örneğin : Koyu renkler ışığı emerek iç mekanları olduğundan
küçük gösteriri. Alçak tavanlı küçük odalarda sınırları
hafifletmek ve mekanı ferahlatmak için, beyaz yada
pastel renkler kullanılır. Buna karşılık, yüksek tavanlar,
duvarlara göre bir-iki ton koyu boyanarak alçaltılabilir.
Korniş ve pencere pervazlarını farklı renklerle boyamak
ise, uzun bir odanın boyutlarını belirginleştirir.
Önemli Uyarılar
İç ve dış cephelerin onarımı ve boyanmasında nelere
dikkat etmelisiniz ?
Öncelikle, yüzeyin yeterli sertliğe ulaşabilmesi
için, gevşek tabakaları zımpara, spatula, tel fırça
vb. aletlerle raspalayarak temizleyin. Yüzeyde, boya
ve onarım yapılmayacak bölümler varsa, üzerlerini
bantla kapatarak korumaya alın. Yüzeyin doygun, temiz
ve sert olması için, boya işleminden önce uygun bir
astar kullanın. Dış cephelerin astarlama ve boyama
işlemlerini, direk güneş altında, sert rüzgarda, yoğun
yağışta, yüksek nem oranında ve 5 derecenin altında
yapmayın. Gerekirse koruyucu brandalar kullanın. Brüt
betonlarda yüzeyden kopma ve ayrılmaların önemli nedenlerinden
biri, betonun yüzeyine yakın demirin paslanarak hacimsel
olarak genleşmesidir. Bu sorunla karşılaşmanız durumunda,
temiz metal bölüm görününceye kadar demir yüzeyi zımparalayın
ve capalac antipas ile astarlayın.
Mineral yüzeylerde yaptığınız onarımlardan kalıcı
sonuçlar almak için:
Yüzeyde temizlenmiş kalıp yağı bırakmayın. yüzeydeki
tozlanmayı, uygun bir astar kullanarak giderin. Astar,
ortamdaki tozu yüzeye bağlamalı, yüzeyde camsı bir
tabaka oluşturmamalıdır.. Kullandığınız tamir harcının
dolgu performansının üzerine çıkarak, harcı aşırı
kalınlıkta uygulamayın, dolgu yapacağınız yüzeye uygun
tamir harcı seçin. Farklı çalışan iki yüzey arasında
derz çatlakları oluşmaması için, elastik derz dolguları
kullanın ve üzerlerini boyamayın.
Bu bölümün hazırlanmasındaki
katkılarından dolayı Betek Boya ve Kimya Sanayii A.Ş.
Genel Müdür Yardımcısı Demirkan Barlas'a teşekkür
ederiz
Boyex
Boya Exchange
|
