Son derece sıkıntılı bir dönemden geçtiğimiz şu günlerde Türk boya endüstrisinin yaşanan bu ekonomik-siyasi kriz ortamından oldukça etkilendiğini görmekteyiz. Kasım'da başlayan 21 Şubat'ta ise tetiklenerek dahada derinleşen bir sürecin boya üretiminin genellikle daha düşük gerçekleştiği kış sezonuna denk gelmesi ve ekonomik kaosun 2-3 ay sonra görecelide olsa düzelebileceğinin beklentisi belkide bir şans olarak düşünebilir.Bununla birlikte krizin boya sektöründe yaratacağı üretim kaybının 2001 yılı sonu itibariyle yüzde 30-40 sevilerinde gerçekleşmesi beklenebilir.

Türkiye'nin özellikle son 30 yılı krizler açısından son derce zengin bir görüntü arzetse de, genç nüfusu, yüksek kentleşme oranı, dinamik özel sektörü, özel coğrafi konumu ve müttefikleri sayesinde karşılaştığı bütün zorlukları aşarak büyümesini sürdürmüş ve dünyanın 17. büyük ekonomisi konumuna gelmiştir.Bu bağlamda yaşadığımız bu zor günleri mümkün olabildiğince makro ekonomik bir perspektiften değerlendirmek, gelecek günlerin daha iyi olacağını ve bıraktığımız yerden devam edebileceğimize dair hepimize moral ve strateji desteği sağlayacaktır.

Geçtiğimiz yıl yaklaşık 380 bin ton üretimin gerçekleştirildiğini tahmin ettiğimiz boya sektörü, önümüzdeki 3 sene içerisinde ulaşmasını beklediğimiz 500 bin tonluk üretim seviyesine GSMH'de yaşanacak daralma sebebiylen 1-2 yıllık bir gecikme ile erişebilecektir. Bu üretim miktar ve hedefinin ilgili rakamların üzerinden geçmekte yarar vardır. 1999 yılında tüm dünyadaki boya üretim miktarı 25.7 milyon tondur. Bunun belli başlı bölgeler göre dağılımı ise şöyledir: Toplm üretimin yüzde 34'ü Avrupa'da, yüzde28'i NAFTA ülkelerinde, yüzde 9'u Çin ve Hindistan'da yüzde 8'i ise Japonya'da gerçekleştirilmiştir. Kullanım alanlarına baktığımızda ise inşaat boyalarının payının yüzde 57 olduğunu görüyoruz. Onu yüzde 13 ile genel sanayi dediğimiz metal, plastik, ambalaj, boya ve kaplamaları izlemekte, sonra sırasıyla yüzde 7 ile antikorozif boyalar, yüzde 6 ile otomotiv OEM, yüzde 5 ile ahşap ve mobilya, yüzde 4 ile teneke kutu ve coil boyaları ve yüzde 3 ile de oto tamir boyaları gelmektedir. Görüldüğü gibi Türkiye'nin yüzde 1.5'e yaklaşan üretim payı ile dünya boya üretiminde geldiği veya gelmeyi hedeflediği nokta hiç de gözardı edilebilecek bir seviye değildir.

1990'lı yılların ortalarından itibaren özellikle petrokimya, telekomünikasyon, internet ve finans sektöründe hızlı ve kapsamlı bir şekilde gerçekleşmeye başlayan firma evliliklerinin boya, mürekkep ve bunların hammadde üreticileri için de geçerli olduğunu söyleyebiliriz. Kendi Pazar segmentimizi ilgilendiren dünyadaki birleşmelerin sayısı 1992-1995 arasında 350 iken, 1996-2000 arasında 500'ün üzerine çıkmıştır. İç ve dış potansiyeli ile Türkiye önümüzdeki yıllarda da yabancı üreticilerin ortaklık ve işbirliği imkanlarını ciddi bir şekilde arttırmaya çalışacakları bir Pazar olma özelliğini koruyacaktır.

Bunun yanısıra AB ile uyum yasaları çerçevesinde standardı yüksek, çevreye ve insana hada duyarlı ürünlerin öneminin artacağı ve bu sebeple de su bazlı veya düşük solvent emisyonlu sistemler ile elektrostatik toz boyaların öne çıkacagını söyleyebiliriz.

Bir başka konu da, özellikle hammadde ikmalci konumundaki bizler için son derece büyük bir önem arz eden müşteri odaklı bilgi yönetimi (CRM) ve operasyonların internet ile entegre edilebilmesidir. Günümüzde müşterilerini ve onların ihtiyaçlarını anlayabilmek ve de cevap verebilmek için firmalar hem çok daha fazla para harcamak, hem de daha uzun zaman ayırmak durumundadırlar. Hatta bu sebeple şirketler yeniden yapılandırılmakta, öncelik ve pazarlama stratejileri bu yeni yapıya göre tekrar belirlenmektedir. Salt kaliteli ve vazgeçilmez olduğuna inanılan ürünler üretme stratejileri, yerini kaliteli ama ekonomik anlamda katma değere sahip ürün ve yaklaşımlara bırakmaktadır. Yani ekonomik düzen artık herşeyin birbirine iletişim ağları ile bağlandığı, zincirin halkalarından ziyade tamamının önem arzettiği bir ortamda şekillenmektedir.

Hakan ÜNEL

Bayer Türk Endüstri Ürünleri Boya Hammadeleri Pazarlama Müdürü